verwend

Ik ben aardig verwend dit weekend. In dSweekblad (nr. 164) bij de weekendkrant stonden twee interviews waarbij ik kan watertanden. Een gesprek met Bernard Dewulf naar aanleiding van zijn nieuw boek waarin hij in woorden naar kunst kijkt. Enkele pagina's verder een dubbelgesprek met acteur Dirk Roofthooft en Berlinde De Bruyckere.
Ik kon prachtige gedachten noteren.

En gniffelen, dat deed ik ook. Thuis bij geruit blauw hebben we een 'Dirkske' en een 'Bertje'.  Roofthooft heeft een persoonlijk De Bruyckertje. Wat die mannennamen voor ons betekenen, laat ik in het midden. Die van Roofthooft laat ik jullie lezen in een citaat.
'En Berlinde, zeg je 's morgens ook vriendelijk goeiendag tegen je boom? Of aan het eind van het gesprek, als hij zijn paars-roze operatiehechtingen laat zien: 'Ik noem dat mijn persoonlijk De Bruyckertje.'

Zonder een Dirkske, Bertje of De Bruyckertje? Toch nog een fijne zondag gewenst.

voor Alice

We houden het vol om elke week een nieuwe quote op het bordje te schrijven. Vorige week stond er dat je niet moet wachten tot de storm voorbij is, dat je moet leren dansen in de regen.

Gisteren las ik bij Simone de Bauvoir dat ze Catherine Dunham had zien dansen (28 november 1948). ' ... een zwarte Amerikaanse vrouw, die zowel antropologe als danseres is. Nadat ze ergens in de VS was afgestudeerd, heeft ze zich in Brazilië en Cuba verdiept in de primitieve zwarte dans en nu heeft ze een grote groep zwarte dansers om zich heen en danst ze zelf ook, en probeert ze het publiek een indruk te geven van de Caribische dans. Ik hoorde dat ze in Chicago niet veel succes had. Ze is ook niet echt goed, want de woestheid die ze wil laten zien is in werkelijkheid een tamme voorstelling. 'Le tout Paris' zoals dat heet, was erbij aanwezig, ik zag Jean Cocteau en de mooie Josephine Baker in een prachtig wit gewaad: het hoogtepunt van de avond...'

Dus zocht ik even naar deze dame en vond dit stukje dans: Stormy Weather.

herlezen

Ik wil de boeken herlezen die ik als zestienjarige las. Eén iemand staat in die leeservaring centraal. Simone De Beauvoir. Het was geen verplichte literatuur uit de schoollijst. Die hadden we trouwens niet. Ik vond ze tussen al die andere boeken in de bibliotheek. Voor mij was het een enorme ontdekking en het begin van al mijn leeservaringen. Ik rolde van het ene boek in het andere. Ontdekte andere auteurs. In het begin vooral Franse auteurs, ik las ze in vertaling.

Tot daar mijn voorgeschiedenis. Ik herlees ook  mijn eigen leven. Zo ontdek ik dat ik tot een oudere generatie behoor. Nagenoeg alle titels moet ik uit het magazijn van de bibliotheek opvragen. De oorlogsdagboeken stond wel netjes bij DEBE in het rek. Een transatlantische liefde ook. Zo intens liefdevol als ze schrijft aan Nelson Algren heb ik haar niet gelezen in haar oorlogsnotities. Dit is ook niet herlezen. Het kwam pas jaren later uit.
Ik geniet zo mee van haar krokodillenliefde. 'Je hebt me gestrikt, ik hou van je.' Op mijn leeftijd. Nu.

Ik las in één van de brieven een mooi stukje over Klee. Na het bezoek aan een overzichtstentoonstelling in 1948 waar ze meer dan honderd werken zag, schreef ze aan Nelson:
'...een heel leven, een heel mens, fantasierijk werk, soms abstract, in elk geval heel onwerkelijk. En wanneer je dan weer buiten komt en naar de echte avond kijkt, krijg je een schok en denk je: ja, zo is het precies. Dezelfde schoonheid, dezelfde humor, dezelfde treurnis en vreugde in rode en groene lichten van de echte nacht als in de werkelijkheid van die echte doeken met hun prachtige kleuren. Dus ik voel me goed vanavond. Dat lijkt me een prima criterium voor de beoordeling van literatuur of kunst: het is goed werk wanneer het je een innige voldoening geeft dat je het hebt gezien of gelezen.' (p. 183)

Met voldoening kan ik de dag beginnen.

De foto zag ik hier.

gesponnen liefde

'Als ik om me heen kijk in huis, voor het raam sta en naar de kale bomen in het park staar, mis ik dat onzichtbare netwerk aan onderlinge verbindingen dat een huwelijk van bijna vijftig jaar heeft gesponnen, bestaande uit kleine elkaar wederzijds tegemoetkomende gebaartjes, een glimlach bij het verzwijgen van een overbodig woord, een wederzijdse verstandhouding waarover nooit gesproken hoeft te worden, maar die zich uit in vanzelfsprekendheden, het nakomen van dagelijkse afspraakjes, stopwoordjes en voor buitenstaanders onbegrijpelijke woordenwisselingen. Een tenniswedstrijd zonder net of bal. De mens bestaat voor een groot deel uit dat soort gevormde gewoontes. Als mensen dat sleur noemen hebben ze niet begrepen dat een wereld waarin alles, elke dag opnieuw, nieuw zou zijn, juist bedreigend is. Jonge mensen begrijpen die macht der gewoonte nog niet. Nu dat netwerk is weggevallen voel ik me als een schip dat los van zijn anker is geslagen, stuurloos.'

Henk. Bespiegeling over liefde. Meer dan vijftig jaar later. Zijn vrouw is voor korte tijd bij de dochter in Toronto.
In Onbewaakt ogenblik. Bernlef. 135-136

liefde in kleine letters

Bernlef deelde een beschreven jeugdliefde met mij gisteren. 'Ten slotte schreef hij haar een briefje, dat hij haar vier keer dubbelgevouwen als een minuscuul pakje tijdens het speelkwartier in haar hand drukte. Op dat stukje stond een rijtje woorden, een plaatsbepaling van zijn onmetelijke liefde. 'Henk - Sparenbergstraat 14 - Haarlem - Nederland - Europa - De Aarde - Het Universum. Steenbok (14.1.1937). Wil je met me gaan?'

Ik dacht meteen aan de babbel afgelopen woensdag in het kinderatelier. We knipten cirkels.
Juf, heb jij al een liefje? Hebben jullie al gekust, juf? En het gegiechel begon. In crescendo.
Waarop E. vertelde dat ze vorig jaar nieuw was op een grote school. Alle jongens waren plots verliefd op haar. Ook van het tweede en derde leerjaar. Dat is toch leuk? Dan kan je zelf jouw liefje kiezen. Dat was het niet. Ze had het 'aan' met allemaal. Ondertussen zijn ze één voor één gedumpt. Ze waren NIET leuk.

Hoe het met Henk verliep? 'O nee, riep ze, o nee.' Lees zelf maar op pagina achtentachtig.

alweer

Het was nog donker wanneer de klok ons uit bed haalde. Een uur later voorspelden de strepen mist een mooie dag. Er was de warme septemberzon. Een prachtig blauwe verrassing en een ontdekking in beelden. Alweer. 

Ze zijn mooi, die dagen dat ik lees en kijk. Stil houdt. Denk. Wat mooi. Ik kan heel stil worden van mooie woorden. Van welk blauw ook. Van beelden die iets in me losmaken.

Het was alweer Bernard Dewulf (tja, zo is het gewoon) die me via zijn prachtig bij elkaar geschreven woorden bij een kunstenaar bracht. Raoul De Keyser. Alweer een kunstenaarsliefde die niet dooft. Aangewakkerd blijft. Ik weet het. Ik val in herhaling.
Vandaag ontdekte ik een prachtige uitgave. The Last Wall. Een fotoboekje over de kunstenaar en zijn atelier. De muur waarop de werken samengebracht zijn als voorbereiding voor een tentoonstelling. De foto's dateren van augustus 2012. Raoul stierf in oktober 2012.

De laatste muur. Of. Hoe veelzeggend weinig kan zijn.

M.D.

L'écrit ça arrive comme le vent, c'est nu, c'est de l'encre, c'est l'écrit, et ça passe comme rien d'autre ne passe dans la vie, rien de plus, sauf elle, la vie. MARGUERITE DURAS

vervolg (3)

Ik verorber woorden en beelden deze week. Misschien om de leegte te vullen dat het nieuwe ritme me bezorgt. Belangrijk: ik geniet van die momenten. Net na dochterslief de deur uit zijn, bij de lunch en in de donker wordende avonduren.

"I don't think artists should try to understand everything. If I could put the answers into words, I wouldn't need to make sculptures any more. So as a general rule, I try to say as little as possibly about my work... I am an iconophile and an iconoclast. One sculpture follows on from another. It is a story which needs to develop slowly." 
"If an image just relies on the meaning the artist gave it, you forget it as soon as you have seen it. Good images stay with you and the questions keep coming."
Het interview eindigt met: "I think that is important in every family: you should given the space to be yourself." BERLINDE DE BRUYCKERE

Gelezen in: Mysterium Leib. Berlinde De Bruyckere im Dialog mit Cranach und Pasolini. Hirmer Verlag,, 2011.
Meer Berlinde:  hier, hier en binnenkort hier.

horen

Het is zonnig en ik zit buiten. Ik luister niet. De geluiden dringen zich aan me op. De koeien die vanuit de verte loeien alsof ze straks naar de slachtbank verhuizen. De wagens die ergens heen rijden of op terugtocht zijn. Een tractor die traag knorrend van het veld komt. Een gesprek tussen een fietsend paar waarvan ik een klein fragment opvang. Een huilend kind. Eén van de vele zondagse motards. Ik wil mijn oren dichtstoppen, zo heftig kan het zijn. Feestvierende buren.
Gelukkig is er de weergave van wat Marguerite Duras vindt waardoor ik me even heel ver waan.

ces mots

Je ne sais pas pourquoi, ces mots que je viens de dire me font pleurer. MARGUERITE DURAS.

donker

'daarvoor moet het donker worden' DAVID VAN REYBROUCK

Met één dag vertraging had ik een avond in gezelschap van zomergast David Van Reybrouck. (dank je wel Patrice!) De regen kletterde langs het raam. Tijd werd gevuld met mooie woorden. Bedenkingen. Littekens die nooit helen. Over 'nuages'. Je moet er ontvankelijk voor zijn. Emotionele woorden van Marguerite Duras. Dat schrijven 'niets' zeggen is. Het is schrijven. Een schrijver praat niet. Dat het onmogelijk is om iemand over een boek te vertellen. Een boek in wording. Een boek is als de nacht. Oui. Zoveel meer.
De okeren helft van de auteur en de mosgroene. Daarvoor moet het donker worden.

conversation

"I do not read a book. I hold a conversation with the author."

vincent

De ontdekking vandaag. Een afbeelding in een tentoonstellingscatalogus met als bijschrift: 'Red laquered box with sixteen knots of wool from the possession of Vincent Van Gogh (copy by Ruud Daems), n.d. 11x30 cm.'
Recht in de roos. Dat gevoel had ik vandaag nodig. Ik lees verder dat Vincent Van Gogh gefascineerd raakte door de kleurenleer van Chevreul, tijdens het maken van diverse weversportretten. Met de verzameling wollen bollen testte hij de mogelijkheden en toepassingen van het complementair kleurcontrast.
Dit beetje kleur in een overigens aardig grijze dag.

nieuw ritme



Het begin van de zomervakantie overrompelt me altijd. Lichte vermoeidheid na de laatste schooldagen. Dochterslief die vanaf dag één met volle teugen van alles wat zon en vrije tijd heet, willen genieten. Plannen maken. Brengen. Halen. Wachten.
Wanneer de tijd het toelaat, verschuil ik me in wat literatuur. (Spijkerschrift van Kader Abdolah net uit en nu bevangen door Uit de tijd vallen van Grossman). Kijk ik rond naar wat wild rond me gezaaide bloemen. En elke avond verwonder ik me om de klaver die zich samen plooit.
Ik vind mijn nieuwe ritme wel.

zjudoraanzju

 

Ik laat me de laatste dagen sussen door een Perziër met mooie woorden. Kader Abdolah. 'Zeesla en de lepels van Alice'. De ondertitel vertelde me dat ik op reis zou gaan door de geesten van Nederlandse ondernemers en uitvinders. Ergens zijn ze allemaal met Nederland verbonden, maar hun wortels liggen vaak elders. Waar ligt het verschil tussen een droom, de werkelijkheid en de wetenschap?

Ik lachte deze morgen over hoe meneer Kader onze Vlaamse berichtgeving over het weer en de gevolgen in het verkeer beschreef. Heel herkenbaar. Had hij bij deze vrouwelijke wetenschapper geen nationaliteit vermeld, ik had toch een vemoeden van haar Vlaamse omgeving. In heel kleine dingen. Vanavond zal ik met weemoed het laatste blad omdraaien.

 

Bij mijn wekelijkse boodschappen over de grens kleurde veel oranje. Wat oranje is en eetbaar en drinkbaar en Hollands kwam in de aanbieding te staan. Met een kroontje. Sap van appeltjes van oranje. Ingrediënten voor nationale gerechten met de foto's van het koningshuis. Ik dacht aan de 'zjudoraanzju' die de hoteleigenaar dronk bij een gesprek met Kader Abdolah. De thee die hij bestelde. En ik denk dat wij, van over de grens, enkel hevig in de driekleur verschijnen wanneer nationaal voetbal hoogtijdagen beleeft. Of heb ik een minder gekleurde bril op vandaag?

 

Er is verdriet in huis. Om Basile. Sinds dinsdag is hij niet meer thuis gekomen. Van zodra ik de deur openduw roep ik zacht zijn naam. Niets. Het blijft stil. We hoopten dat de aangekondigde regen daar verandering in zou brengen. De achterdeur staat op een kier.

 

Doe mij eerst een thee. Dan een zjudoraanzju. Misschien hoor ik daarna in de kamer miauwen.

 



LF

 

 

Er zijn van die dagen dat je meer de ranonkel lijkt dat zijn kop laat hangen, omgeven door een weelderig rozig boeket. Dat verdriet dat zich jarenlang verzamelde, plots nood heeft om uit te barsten. Dat je het eigenlijk niet wilt. 

Dan zoek ik troost in woorden. In kunst en woorden. Man met blauwe sjaal. Poseren voor Lucian Freud. Van Martin Gayford. Nonstop. Elk moment dat het toeliet.

Vandaag heb ik meer oog voor de bloemen die als zijde het licht opvangen. Voor de streep zon op de schoorsteenmantel. De lucht is nog grijs. Maar ik hoor gefluit hoog in de bomen.

Vandaag ook mag dochterlief, na weken bankzitten met een blessure, opnieuw mee in de wedstrijd staan. Het wordt een zonnige dag. Voor ons.

Het verdriet veeg ik samen in een hoekje en hoop dat het met de eerste de beste windvlaag voor goed verdwijnt.

 

 



dragen

 

"Deze mensen kunnen heel wat klappen verdragen, maar ik, ik ben zo teer als een vlinder." (107)

 

Er gingen heel wat gedachten over 'een manier van vriendschap' heen en weer tussen twee continenten. Die briefwisseling tussen P. Auster en J.M. Coetzee werd gebundeld. Ik las ze vorige week en van het één val ik dan in het andere, als het goed gaat.

 

Een tijd terug had ik 'Allen vlees', Berlinde De Bruyckere en J.M. Coetzee in de hand. Ik klapte het boek dicht. De directheid en de integriteit van de beelden kon ik niet dragen. Ik schaamde me. De beelden raken me altijd, vaak diep. Het is niet dat ik er niet vertrouwd mee ben. Ik zocht naar woorden om het voor mezelf te verklaren. Waren het de details? Uitvergrotingen? Was het een stilte die de werken omhelst, dat zoek was. Ik liet het verder rusten.

 

Tot deze week. In mijn zoektocht naar meer Coetzee kwam ik bij de tijdschrifuitgave *. Met wat geluk mocht ik het uitlenen.

Nu kan ik het verdragen. De beelden en de woorden. Ik herneem. Bladerend. Bij avondlicht woord voor woord. En het verbaast me hoe twee werelden elkaar zo kunnen aanvullen.

 

*Dietsche Warande & Belfort nr.5 december 2012 157e jaargang. www.dwb.be

 

 

iets op Bach*

 

 

Ik beluister Bach. Motets. Ze begeleiden mij op mijn pelgrimage in woorden. Zoals ik ze nu beschrijf. Onlangs leende ik 'Pelgrimage' van Annie Leibovitz uit de bibliotheek. Ik ontdekte het leven van Eleanor Roosevelt, vrouw van. Wat een openbaring op zich was. De krijtjes en het licht versleten laken van Georgia O'Keeffe. (Vorige week kon ik een prachtig boek inkijken over de huizen waarin ze woonde.) Specimen van Darwin, de jurk van Dickinson, het raam waarvoor Virgina Woolf schreef... Het boek liet me onwennig zoeken naar beelden die bij woorden hoorden, of misschien ook niet.

Ik heb zo mijn eigen manier om op cultuurbedevaart te gaan. Noem mij op dit moment een passieve genieter. Eén van mijn oorden is de bibliotheek. Al moet ik toegeven dat ik na al die jaren vaak moeilijk vind wat ik echt wil lezen en ontdekkingen nog zelden gebeuren. Een andere is de televisie. Jawel. Sinds we digitaal gaan, bewaar ik culturele producties. Dat is haalbaar, het blijft een zeldzaam verschijnsel. En op een moment dat niets anders lijkt te lukken, ga ik onderuit in de zetel. Ik voorzie een warme drank, iets zoets. Zo gleden afgelopen dagen uren voorbij met Erwin Wurm, architecten Robbrecht en Daem en Alain Platel. Dan komt er verlichting. Uit het niets. En Bach hoort daarbij.

 

*De titel van dit bericht verwijst naar een dansproductie van Alain Platel en Les Ballets C de la B.